Πέμπτη, 28 Μαΐου 2009

ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: O άλλος δρόμος ή πράσινα άλογα;;;

Τις πράσινες πολιτικές ως βασικό εργαλείο για την βιώσιμη ανάπτυξη ευαγγελίζονται αρκετοί προοδευτικοί πολιτικοί σχηματισμοί ανά τον κόσμο. Σε περιόδους μάλιστα που καταρρέουν τα παραδοσιακά χρηματοπιστωτικά εργαλεία, με την οικονομία σε πλήρη ύφεση και την έκρηξη της ανεργίας σε υψηλά ποσοστά, οτιδήποτε υπόσχεται έναν άλλο δρόμο είναι ευπρόσδεκτο.
Τι είναι όμως, αυτή η πράσινη ανάπτυξη που θα μας βγάλει από το αδιέξοδο. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η στροφή προς την πράσινη ανάπτυξη δεν γίνεται λόγω της οικονομικής κρίσης, αλλά λόγω μίας μεγαλύτερης αλλά δυσδιάκριτης κρίσης στα μάτια των πολλών: της κρίσης των κλιματικών αλλαγών και της κατάρρευσης της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων του πλανήτη. Για αυτό και όλες οι παρεμβάσεις πρέπει να αφορούν κάθε τομέα δραστηριότητας (ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, έρευνα, φορολογική πολιτική, δημόσια διοίκηση, κοινωνική ασφάλιση, κοινωνική πρόνοια-υγεία, παιδεία, βιοτικό επίπεδο, ίση μεταχείριση-μεταναστευτική πολιτική, κλιματική αλλαγή, ενέργεια, φυσικό περιβάλλον, ανάπτυξη της υπαίθρου).

ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Ένα από τα βασικά αίτια της αποσταθεροποίησης του κλίματος είναι καύση των ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων όπως είναι το πετρέλαιο, ο λιγνίτης και το φυσικό αέριο. Μονόδρομος είναι πλέον η στροφή στις καθαρές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), όπως η ηλιακή, η αιολική ενέργεια, εκμετάλλευση της βιομάζας, το υδρογόνο και η γεωθερμία. Η προώθηση αυτών, όχι μόνο θα παρέχει ενέργεια προστατεύοντας το περιβάλλον, αλλά θα τονώσει την οικονομία και την ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο, αφού οι ΑΠΕ δημιουργούν περισσότερες θέσεις εργασίας από τα συμβατικά καύσιμα για το ίδιο ενεργειακό αποτέλεσμα. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι όμως το αποκλειστικό ζητούμενο. Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει και άλλα πράγματα. Ειδικά για τα ενεργειακά θέματα η στροφή στις ΑΠΕ σημαίνει ακόμη, απαγκίστρωση από το σημερινό συγκεντρωτικό ενεργειακό πρότυπο σε ένα άλλο, πιο αποκεντρωμένο και δημοκρατικό. Σημαίνει μεγαλύτερη ασφάλεια στον ενεργειακό εφοδιασμό και άρα λιγότερες γεωπολιτικές συγκρούσεις. Τόσο το πετρέλαιο όσο και το φυσικό αέριο ήταν πάντα ένας μαγνήτης για τη βία και την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η στροφή στις ΑΠΕ, είναι ταυτόχρονα και μία στροφή στην ενέργεια για την ειρήνη. Διεθνώς είναι ακόμη ένα βήμα για την καταπολέμηση της φτώχειας στον πλανήτη, αφού σήμερα 1.65 δις άνθρωποι δεν έχουν καν πρόσβαση στον ηλεκτρισμό και οι ΑΠΕ είναι ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους σε καθαρό νερό, μαγείρεμα, συντήρηση τροφίμων και φαρμάκων και επικοινωνίες, κάτι που θα ήταν αδύνατο να ακολουθήσουν το ξεπερασμένο δυτικό ενεργειακό πρότυπο.

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Όλοι συμφωνούν στο πόσο χρήσιμες και απαραίτητες είναι οι δημόσιες επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών. Όμως δημόσιες επενδύσεις σε τι; Σε λεωφόρους ταχείας κυκλοφορίας που γεννούν και αναπαράγουν νέα κυκλοφοριακή συμφόρηση ή σε μέσα σταθερής τροχιάς, σε συντήρηση και βελτίωση του υπάρχοντος οδικού δικτύου και σε δημιουργία θέσεων στάθμευσης με στόχο την απελευθέρωση πολύτιμου ζωτικού αστικού χώρου;

ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ
Ένας από τους κλάδους που αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρή κρίση είναι ο κλάδος των κατασκευών. Εκτιμάται ότι κλάδος αυτός καταναλώνει το 40-50% περίπου των φυσικών πρώτων υλών που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος, περισσότερο δηλαδή, από κάθε βιομηχανικό κλάδο. Ταυτόχρονα, ευθύνεται για το 30-50% των συνολικών αποβλήτων των βιομηχανικά ανεπτυγμένων χωρών. Την ίδια στιγμή, στις χώρες τις ΕΕ, ο κτιριακός τομέας καταναλώνει κατά μέσο όρο 40% περίπου της ενέργειας, συμβάλλοντας με ένα αντίστοιχο ποσοστό στις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα. Εκτιμάται ότι μία μείωση κατά 20% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα με κατάλληλα μέτρα εξοικονόμησης σε κτίρια στην ΕΕ, θα δημιουργούσε 300000 νέες μόνιμες θέσεις εργασίας σε διάστημα μιας δεκαετίας. Αν λοιπόν, στρέψουμε την προσοχή μας στην ενεργειακή και περιβαλλοντική αναβάθμιση των υπαρχόντων κτιρίων, θα διατηρούσαμε χιλιάδες θέσεις εργασίας στον αιμορραγούντα σήμερα κλάδο των κατασκευών.

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ
Η στροφή στη βιολογική γεωργία είναι πια μονόδρομος, τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, όσο και για την προστασία των αγροτών που πνίγονται στα αδιέξοδα μιας στρεβλά επιδοτούμενης γεωργίας. Με τη στροφή αυτή επιτυγχάνουμε κι εδώ περισσότερες θέσεις εργασίας.

ΑΛΛΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Περισσότερες θέσεις εργασίας θα έχουμε κι αν καταφέρουμε την ουσιαστική ανακύκλωση των απορριμμάτων μας αντί να τα θάβουμε σε παράνομες ή μη χωματερές. Το ίδιο αποτέλεσμα θα πετύχουμε αν διαχειριστούμε σωστά τα δάση και τις παραλίες μας, αν διαλέξουμε ένα ήπιο τουριστικό πρότυπο, αν στραφούμε σε καθαρές τεχνολογίες στη βιομηχανία.

ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Η πράσινη ανάπτυξη με λίγη καλή θέληση και πολύ πολιτική βούληση προσφέρει οικονομικά οφέλη για πολλούς. Έχει σίγουρα οφέλη για τους επενδυτές. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι πολλοί διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί επενδύουν τα χρήματα τους σε πράσινες επενδύσεις ακόμη και εν μέσω της κρίσης. Ακόμη έχει οφέλη για τους εργαζόμενους, είτε είναι αγρότες είτε εργαζόμενοι στην μεταποίηση είτε στον τομέα των υπηρεσιών πράσινων προϊόντων. Δεν αρκεί όμως να έχει απλώς κανείς εργασία, όσο σημαντικό κι αν είναι αυτό, Η εργασία αυτή πρέπει να είναι αξιοπρεπής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ανακύκλωση ηλεκτρονικών που γίνεται σήμερα κάτω από άθλιες συνθήκες σε παραγκουπόλεις του αναπτυσσόμενου κόσμου δηλητηριάζοντας τους ανθρώπους. Συνεπώς πρέπει να γίνεται με άλλη μέθοδο και άλλες συνθήκες. Τα φωτοβολταικά θεωρούνται από τις πιο καθαρές τεχνολογίες, αλλά θα υπέσκαπτε την ανάδειξη τους ως σύγχρονη ενεργειακή τεχνολογία αν οι εγκαταστάτες τους ήταν ανειδίκευτοι, κακοπληρωμένοι και ανασφάλιστοι.
Επίσης η πολιτεία πρέπει να τολμήσει μια γενναία πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση. Η τρέχουσα δημοσιονομική και φορολογική πολιτική επιβαρύνει και τιμωρεί την ανθρώπινη προσπάθεια, ενώ την ίδια στιγμή επιβραβεύει και ενθαρρύνει την σπατάλη των φυσικών πόρων. Είναι ξεκάθαρο ότι αυτή η μεταρρύθμιση πρέπει να είναι φορολογικά ουδέτερη, να ελαφρύνει το κόστος εργασίας βοηθώντας έτσι στην ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και παράλληλα να αποτρέπει τη χρήση φυσικών πόρων μέσω περιβαλλοντικών φόρων ώστε να περιοριστεί η σπατάλη και να προστατευτεί το περιβάλλον. Ο τρόπος υλοποίησης αυτού του εγχειρήματος είναι θέμα κοινωνικού διαλόγου και διαμόρφωσης μιας Εθνικής Κοινωνικής Αναπτυξιακής Συμφωνίας.
Ενδεικτικά αναφέρετε ότι στη χώρα μας θα μπορούσε ένα μέρος των περιβαλλοντικών φόρων να πηγαίνει στα συνταξιοδοτικά ταμεία, τα οποία με τη σειρά τους να επενδύσουν σε πράσινες τεχνολογίες αντί σε ριψοκίνδυνα δομημένα ομόλογα όπως έγινε στο εγγύς παρελθόν.
Τέλος για να επιτύχει το εγχείρημα της πράσινης ανάπτυξης απαιτείται η σύμφωνη γνώμη και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών. Ο στόχος αυτός χρειάζεται μια ενδυνάμωση της δημοκρατίας και να αποτραπεί να χρησιμοποιηθεί η πράσινη ανάπτυξη ως άλλοθι για τη μετάλλαξη του σημερινού συστήματος.

ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ – ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ "ΣΥΜΒΟΛΑΙO" ΜΕ ΤΟ ΛΑΟ

Από τις αρχές του 2009 έχουμε εισέλθει σε μία περίοδο σοβαρής οικονομικής ύφεσης. Η διοχέτευση ρευστότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές και η κρατική βοήθεια σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που κατέρρεαν, δεν μπόρεσαν να ανακόψουν την επέκταση της κρίσης στην πραγματική οικονομία.
Οι συνέπειες της διεθνούς κρίσης είναι ήδη εμφανείς και στην ελληνική οικονομία.
Σημαντική αύξηση στο έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και του εμπορικού ισοζυγίου
Στα 35 δις € ή στο 14,5% του ΑΕΠ, έφθασε το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το 2008, αυξανόμενο κατά 8% σε σχέση με το 2007. Πρόκειται για το υψηλότερο έλλειμμα ισοζυγίου μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης. Το μέγεθος του ελλείμματος αντανακλά τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, τη στιγμή μάλιστα που το 2007 είχε ανακηρυχθεί ως έτος ανταγωνιστικότητας. Όσον αφορά στο εμπορικό ισοζύγιο παρατηρούμε ότι το έλλειμμα του έφθασε τα 44.048 εκ. € αυξημένο κατά 6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Ιστορικά χαμηλό επίπεδο του δείκτη οικονομικού κλίματος
Στην Ελλάδα ο δείκτης του οικονομικού κλίματος καταγράφει συνεχή πτώση από το 2008, με αποτέλεσμα τον Ιανουάριο του 2009 να διαμορφώνεται στις 55,4 μονάδες, καταγράφοντας ιστορικά χαμηλή επίδοση από τον Ιανουάριο του 1990. Το ενδιαφέρον στρέφεται και στη χρονική διάρκεια της περιόδου δυσμενούς οικονομικού κλίματος που είναι ιδιαίτερα μεγάλη, στις χαμηλές επιχειρηματικές προσδοκίες και στην αποτύπωση των συνεπειών της κρίσης σε βασικά οικονομικά μεγέθη(πωλήσεις, απασχόληση, παραγωγή κ.α.)
Ο ρυθμός ανάπτυξης το πρώτο τρίμηνο του 2009 υποχώρησε
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εφέτος θα καταλήξει στο 0,2% ενώ το έλλειμμα θα διαμορφωθεί στο 3,7% του ΑΕΠ
Συνεχείς μειώσεις της βιομηχανικής παραγωγής
Η μείωση του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής είναι της τάξης του 8.7%. Η μείωση προήλθε κυρίως από μειώσεις παραγωγής εξόρυξης άνθρακα και λιγνίτη, κλωστοϋφαντουργικών υλών και μη μεταλλικών ορυκτών, καθώς και στην παραγωγή και διανομή φυσικού αερίου. Σε ετήσια βάση η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε το 2008 κατά 3.7%, έναντι αύξησης 2.2 % το 2007
Μειωμένο το αγροτικό εισόδημα κατά 7,1%
Μείωση παρουσίασε το πραγματικό αγροτικό εισόδημα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα το 2008 έναντι του προηγούμενου έτους. Η μείωση του εισοδήματος οφείλεται κυρίως; α) στην άνοδο του κόστους εισροών κατά 10,8%, β) στη μείωση κατά 1,5%, των επιστροφών φόρων και γ) στην άνοδο των αποσβέσεων.
Ανεργία των νέων
Σύμφωνα με την έρευνα εργατικού δυναμικού της ΕΣΥΕ, για το Β’ τρίμηνο του 2008, το ποσοστό ανεργίας των νέων 15-29% είναι υπερδιπλάσιο του συνολικού: με ποσοστό 7,2% για το σύνολο των ανέργων, η ανεργία των νέων ήταν 15,5%.

Η χώρα μας για να μπορέσει να ξεπεράσει τα χρόνια προβλήματα της ελληνικής οικονομίας με τρόπο αποτελεσματικό, διαφανή και κοινωνικά δίκαιο σε ένα εξαιρετικά δυσμενές διεθνές περιβάλλον χρειάζεται ένα νέο συμβόλαιο με το λαό. Το συμβόλαιο αυτό πρέπει να καλύπτει το σύνολο των τομέων άσκησης εθνικής πολιτικής (ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, έρευνα, φορολογική πολιτική, δημόσια διοίκηση, κοινωνική ασφάλιση, κοινωνική πρόνοια-υγεία, παιδεία, βιοτικό επίπεδο, ίση μεταχείριση-μεταναστευτική πολιτική, κλιματική αλλαγή, ενέργεια, φυσικό περιβάλλον, ανάπτυξη της υπαίθρου). Στο συμβόλαιο αυτό πριν την κατάθεση των προτάσεων πρέπει να υπάρξουν οι ακόλουθες παραδοχές για την επιτυχία του:
Το ζήτημα της κοινωνικής συνοχής και της μείωσης των εισοδηματικών ανισοτήτων, στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, θα πρέπει να είναι το επίκεντρο όλων των μεταρρυθμιστικών πολιτικών.
Τα όποια μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής οφείλουν να διασφαλίζουν την ικανοποιητική χρηματοδότηση των κοινωνικών πολιτικών.
Το σταθερό οικονομικό περιβάλλον, από πλευράς θεσμικού πλαισίου και νομοθετικών ρυθμίσεων, αποτελεί βασική αναπτυξιακή προϋπόθεση.
Η ανάπτυξη προϋποθέτει τη στήριξη καινοτόμων παραγωγικών επενδύσεων και νέων δραστηριοτήτων που βρίσκονται στην αιχμή των τεχνολογικών εξελίξεων
Ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης αποτελεί βασικό συντελεστή ανταγωνιστικότητας και οικονομικής ανάπτυξης.
Τα προβλήματα στην αγορά εργασίας πρέπει να αντιμετωπισθούν με αύξηση της χρηματοδότησης των ενεργητικών πολιτικών για την απασχόληση, καθώς και των πολιτικών στήριξης των ανέργων και των ευπαθών κοινωνικών ομάδων. Επίσης βασική προτεραιότητα των πολιτικών απασχόλησης θα πρέπει να αποτελέσει και η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας.
Τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που θα ληφθούν σχετικά με το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και το σύστημα υγείας οφείλουν να διασφαλίζουν ταυτόχρονα με τη βιωσιμότητα και την κοινωνική αποτελεσματικότητα.

Οι βασικές συνιστώσες οι οποίες θα πρέπει να συζητηθούν στο συμβόλαιο είναι:
· Λήψη μέτρων για την άμεση ανακούφιση των χαμηλών οικονομικών στρωμάτων. Σε κάθε περίπτωση προτείνεται να «υιοθετηθεί» το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ως μέτρο ελάχιστης εισοδηματικής και κοινωνικής προστασίας.
· Άμεση και ουσιαστική ενεργοποίηση του Ταμείου κατά της φτώχειας στην οπτική της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του προβλήματος της φτώχειας.
· Θεσμική θωράκιση της εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων και ενίσχυση της ποιότητας της εργασίας με αποτελεσματικούς ελέγχους για την τήρηση της εργασίας και ασφαλιστικής νομοθεσίας.
· Ανάπτυξη δράσεων για την στήριξη της απασχόλησης και τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας οι οποίες κινδυνεύουν να χαθούν.
· Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας με τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και των επιπτώσεων που αυτή συνεπάγεται για τις επιχειρήσεις.
· Ενίσχυση της καινοτομίας και της έρευνας, αναβάθμιση της εκπαίδευσης και της συνεχιζόμενης κατάρτισης.
· Ενίσχυση των βασικών τομέων της οικονομίας που θα πληγούν από την κρίση όπως τουρισμός, κατασκευές .
· Ένα άλλο μοντέλο αναπτυξιακής πολιτικής για την προστασία του περιβάλλοντος με πολιτικές που στηρίζονται στην πράσινη ανάπτυξη και που θα οδηγήσουν στην «βιώσιμη ανάπτυξη» και την αύξηση των θέσεων εργασίας σε αυτήν.
· Ενίσχυση και αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών της αγοράς για την αντιμετώπιση περιπτώσεων συντονισμένων πρακτικών από επιχειρήσεις που δημιουργούν ακρίβεια και υποβαθμίζουν την ποιότητα των προϊόντων.
· Αποτελεσματική προστασία των δανειοληπτών που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στα χρέη τους.
· Στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και της απασχόλησης που επιτυγχάνουν.
· Στήριξη της αγροτικής παραγωγής και του αγροτικού εισοδήματος.
· Μέτρα κοινωνικής πολιτικής (π.χ υγεία, πρόνοια, ασφαλιστικό, παιδεία) με πρόσθετη χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, μέσα από ριζική αναδιανομή του εθνικού πλούτου της χώρας.